POLSKI ENGLISH DEUTSCH RUSSIAN ITALY FRANCE IRELAND SWEDEN NETHERLANDS LIETUVA PORTUGAL SPAIN

WOŁEK ZBOŻOWY - galeria

Chrząszcz wołka zbożowego na ziarniaku pszenicy
Chrząszcz wołka zbożowego na ziarniaku pszenicy.

Chrząszcz wołka zbożowego na ziarniaku pszenicy
Szkodnik zbóż - wołek zbożowy - zdjęcie makro.

Chrząszcz wołka zbożowego na ziarniaku pszenicy
Wołek zbożowy wygryzający ziarno.

Chrząszcz wołka zbożowego na ziarniaku pszenicy
Wołek zbożowy w ziarnie.

Chrząszcz wołka zbożowego na ziarniaku pszenicy
Chrząszcz wołka zbożowego - widok z góry.

Chrząszcz wołka zbożowego na ziarniaku pszenicy
Chrząszcz wołka zbożowego - widok z dołu.

Ziarno pszenicy uszkodzone w wyniku żerowania wołka zbożowego
Ziarno pszenicy uszkodzone w wyniku żerowania wołka zbożowego.

Puste ziarniaki pszenicy - efekt żerowania wołka zbożowego
Puste ziarniaki pszenicy - efekt żerowania wołka zbożowego.

Koreczki na ziarniakach pszenicy widoczne po wybarwieniu w kwaśnej fuksynie
Koreczki na ziarniakach pszenicy widoczne po wybarwieniu w kwaśnej fuksynie.

Kontakt z Nami

Oddział Główny: GOSTYNIN, woj. mazowieckie
ul. Krośniewicka 25, pn - pt godz. 8:00 - 15:00
tel/fax: +48 (24) 231 11 06
e-mail: biuro@carsekt.pl

Oddział: MOGILNO, woj. kujawsko-pomorskie
Huta Palędzka 1
e-mail: mogilno@carsekt.pl

Siedziba firmy: Nowa Wieś 16
09-500 Gostynin, woj. mazowieckie

BEZPOŚREDNI KONTAKT ZE SPECJALISTĄ:

Łukasz Gapiński: +48 666 575 444
Specjalista ds. korozji biologicznej drewna
Specjalista ds. Dezynfekcja, Dezynsekcja, Deratyzacja

Tomasz Janiszewski: +48 608 587 205
Specjalista ds. Dezynfekcja, Dezynsekcja, Deratyzacja

czytaj więcej

Przywędrował z Azji
Wołek zbożowy znany jest ludziom już od blisko 5 tysięcy lat. Jego pochodzenie nie jest do końca wyjaśnione. Prawdopodobnie przywędrował z Azji jak większość gatunków owadów - szkodników magazynowych. Do rozpowszechnienia go na całym świecie przyczynił się sam człowiek. Nastąpiło to w ciągu ostatnich kilkuset lat wraz z intensyfikacją międzynarodowej wymiany handlowej i wzmożonym transportem zbóż między państwami i kontynentami.
Wołek zbożowy (Sitophilus granarius L.) to szkodnik kosmopolityczny. Jest obecny w Europie, a także Azji, Afryce, Ameryce Północnej, Ameryce Południowej i Australii. Powszechnie występuje we wszystkich typach magazynów zbożowych, w strefie klimatu umiarkowanego i zimnego. W naszych szerokościach geograficznych w uprawach polowych i w środowisku naturalnym nie występuje, a jego rozwój jest całkowicie uzależniony od sztucznych warunków magazynowych.

Jest małym chrząszczem
Wołek zbożowy to niewielki chrząszcz o ciele długości od 2 do 5 mm. Jest łatwy do rozpoznania po charakterystycznej głowie wydłużonej w ryjek, który zakończony jest silnym, gryzącym aparatem gębowym. Ryjek w przekroju jest okrągły. Po obydwu bokach głowy u jej podstawy znajdują się oczy i kolankowato zgięte 8-segmentowe czułki. Ciało chrząszcza jest wysmukłe i pokryte rzadkimi, żółtymi włoskami. Jego kolor jest zmienny i zależy od wieku. Bezpośrednio po wyjściu z ziarniaków chrząszcze są koloru jasnobrązowego, w miarę upływu czasu stopniowo ciemnieją nabierając barwy czarnej. Ciało pokrywa lśniący, chitynowy pancerz. Przedplecze jest wydłużone i pokryte drobnymi, podłużnymi dołkami. Na pokrywach dołki przechodzą w regularne, głębokie rowki. Chrząszcze wołka zbożowego mają zrośnięte pokrywy, nie mają drugiej, błoniastej pary skrzydeł, która w toku ewolucji zanikła i nie latają. Mają długie i silne odnóża o czteroczłonowych stopach. Mogą pokonywać duże odległości np. w poszukiwaniu pokarmu.
U chrząszczy wołka zbożowego występuje dymorfizm płciowy. Samice są nieco większe od samców, mają dłuższy, cieńszy i bardziej wygięty ryjek. Na przekroju bocznym zakończenie odwłoka samic jest prawie prostopadłe do ciała, a samców zgięte ku dołowi.
Dorosłe samce wydzielają feromon agregacyjny, dzięki któremu inne osobniki tego gatunku skupiają się w określonym miejscu (sygnał: pokarm, przywabianie samic). Zwiększa się w ten sposób prawdopodobieństwo łączenia się osobników w pary i wydania kolejnego pokolenia.
Wołek zbożowy charakteryzuje się bardzo dużą płodnością. W sprzyjających warunkach szybko się rozwija dając wiele pokoleń potomnych, co w krótkim czasie doprowadzić może do całkowitego zniszczenia przechowywanego ziarna. Straty spowodowane żerowaniem wołka zbożowego szacowane są od 2 do 5% w krajach rozwiniętych. W skrajnych przypadkach osiągają nawet kilkadziesiąt procent.

Powoduje ukryte zasiedlenie ziarna
Cały rozwój szkodnika od jaja do chrząszcza przebiega wewnątrz ziarniaków praktycznie bez wyraźnych oznak jego obecności. Jest to tzw. ukryte zasiedlenie ziarna, trudne do wykrycia. Samica wołka zbożowego składa średnio około 150 jaj (maksymalnie 300). Mlecznobiałe jaja składane są pojedynczo do wygryzionego w ziarniaku kanału, który zalepiany jest następnie lepką, szybkoschnącą substancją wydzielaną z pokładełka samicy. Jest to tzw. "koreczek", niewidoczny gołym okiem. Chroni on jajo przed wypadnięciem z kanału, uszkodzeniami i wyschnięciem. Można go stwierdzić dopiero po zastosowaniu np. jednej z metod wykrywania opartej na barwieniu ziarna. Składanie jaj odbywa się w temperaturze od 11 do 34°C, a optymalne warunki do rozwoju szkodnika to temperatura 26°C, wilgotność względna powietrza 70% i wilgotność ziarna około 14%. Przy dużej liczebności chrząszczy ziarniaki mogą zawierać więcej jaj (nawet do 5), ale złożonych przez różne samice. W pojedynczym ziarniaku do postaci chrząszcza rozwija się zwykle tylko jeden osobnik. Wyjątkowo mogą rozwinąć się 2 chrząszcze, jeżeli tylko rozwijają się równolegle i ilość składników pokarmowych jest dla nich wystarczająca.
W ziarniaku z jaja wylega się beznoga, biała larwa z brązową głową. Ma łukowato zgięte ciało, silnie pomarszczone i dorasta do 2,5 mm długości. Cztery środkowe segmenty jej ciała podzielone są na 3 płaty. Przechodzi 4 linienia. Ostatnie stadium larwalne przygotowuje komorę lęgową dla przedpoczwarki, która przekształca się w poczwarkę, a ta w owada dorosłego. Chrząszcz po przepoczwarczeniu pozostaje w ziarniaku kilka dni, po czym wygryza otwór i wychodzi na zewnątrz. Po kilku dniach intensywnego żerowania chrząszcze kopulują, po czym samice zaczynają składać jaja.

Szybkość rozwoju zależy od temperatury
Długość rozwoju jednego pokolenia szkodnika od jaja do wyjścia z ziarniaków chrząszczy w optymalnych warunkach trwa od 28 do 43 dni, a w niższej temperaturze od 150 do 200 dni. Larwy nie rozwijają się w temperaturze poniżej 15°C i w ziarnie o wilgotności poniżej 12%. Chrząszcze wołka zbożowego żyją około 150 dni, a w szczególnych przypadkach nawet ponad 2 lata. W ciągu roku w magazynach nie ogrzewanych rozwijają się zwykle dwa pokolenia szkodnika, w latach cieplejszych 3-4, a w magazynach ogrzewanych nawet 10 i więcej.
Wszystkie stadia rozwojowe wołka zbożowego są odporne na działanie niskiej temperatury. W temperaturze poniżej 0°C zamierają dopiero po 3-9 miesiącach. Temperatury powyżej 34°C oddziaływują szkodliwie na rozwój szkodnika. Chrząszcze wołka zbożowego są aktywne w temperaturze od 5 do 34°C.
Chrząszcze są odporne na brak pokarmu i bez niego w obniżonej temperaturze mogą przeżyć ponad miesiąc. Unikają też ziarna o wilgotności poniżej 8%.
W miejscach licznego występowania wołka zbożowego następuje wzrost wilgotności i temperatury ziarna. Przy dużym zagęszczeniu szkodnika wilgotność może wzrosnąć nawet o kilkanaście procent. W ten sposób powstają gorące miejsca tzw. hot spots, w których temperatura może dochodzić nawet do 40°C. Prowadzi to do tzw. samozagrzewania ziarna.

Żeruje na wielu produktach
Wołek zbożowy żeruje na ziarnie zbóż (preferuje pszenicę) i niektórych produktach jego przemiału o wysokiej zawartości skrobi, jak np. grubo mielone kasze, makaron i pieczywo. Żeruje również na suszonych i świeżych owocach, żołędziach jeżeli mają one uszkodzoną łupinę, na nasionach słonecznika i karmie dla ptaków. Chrząszcze żerują zarówno na całych ziarniakach jak i uszkodzonych. Otarcie lub uszkodzenie łupiny nasiennej ułatwia im żerowanie. Chrząszcze żerują także w produktach rozdrobnionych. Dla larw wołka nie są one odpowiednim pokarmem i miejscem rozwoju.

Szkody są znaczne
Szkodnik ten unika światła i kryje się w głębszych warstwach zmagazynowanego ziarna. Dorosłe chrząszcze chronią się w szczelinach i pęknięciach podłóg, ścian i elementów konstrukcyjnych magazynu. W zasiedlonym ziarnie chrząszcze wołka zbożowego występują nierównomiernie w wielu miejscach pryzmy, na co wpływ ma m.in. wilgotność ziarna. W przypadku dużego zagęszczenia populacji lub po przesuszeniu ziarna chrząszcze wychodzą na powierzchnię pryzmy, podłogę i ściany. Chrząszcze dobrze wyczuwają wilgotne ziarno, chętnie do niego przechodzą i w krótkim czasie opanowują. Z tego powodu nie wolno magazynować świeżo zebranego i niedosuszonego ziarna. Zasiedlenie wolnego od szkodnika ziarna następuje przede wszystkim w drodze transportu materiału zanieczyszczonego szkodnikiem z magazynu, w którym on występuje, a także przez zanieczyszczone opakowania (worki, skrzynie), palety, środki transportu, maszyny rolnicze, czy ubrania pracowników.
Szkody wyrządzają zarówno chrząszcze jak i larwy szkodnika. Dorosłe chrząszcze żerując na ziarniakach wygryzają w nich głębokie otworki o okrągłym przekroju i regularnym kształcie, średnicy około 1 mm. Rozwijające się larwy zjadają większą część wnętrza ziarniaka. Po zakończeniu rozwoju wychodzące z ziarniaków młode chrząszcze wygryzają w łupinie nasiennej duże otworki o nieregularnym kształcie. Uszkodzenia ziarniaków spowodowane żerowaniem chrząszczy i larw wołka zbożowego wpływają negatywnie na kiełkowanie ziarna i wzrost roślin, które są słabo wybarwione, gorzej się krzewią, a nawet obumierają. W skrajnych przypadkach zdolność kiełkowania ziarniaków spada do zera.
Jeden chrząszcz wołka zbożowego zjada około 0,7 mg ziarna dziennie i wytwarza około 0,13 mg pyłu. Pył wysypuje się także z ziarniaków opuszczonych przez dorosłe chrząszcze. Zanieczyszcza on ziarno, zatyka wolne przestrzenie międzyziarnowe i utrudnia oddychanie ziarna, a zawarte w nim związki tłuszczowe rozkładają się powodując szybkie jego psucie.
Żerowanie chrząszczy wołka zbożowego powoduje obniżenie zawartości skrobi i suchej masy w ziarniakach. Wzrasta zawartość tłuszczu ogólnego, co powoduje pogorszenie się parametrów jakościowych ziarna. Wyższa zawartość substancji tłuszczowych wpływa niekorzystnie na jakość mąki, a co za tym idzie wypiek ciasta. W trakcie przerobu ziarna nie ma żadnej możliwości usunięcia larw szkodnika z wnętrza ziarniaków. Prowadzi to do trwałych zanieczyszczeń produktów przemiału zbóż obniżających ich jakość i stwarzających potencjalne zagrożenie dla odbiorcy końcowego.
Wołek zbożowy może oddziaływać silnie alergogennie na ludzi. Analiza wyciągu z ciał tego szkodnika wykazała 6 różnych alergenów. Objawem klinicznym uczulenia na alergeny wołka zbożowego jest tzw. nadwrażliwość płucna (alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych). Stanowi ona szczególne zagrożenie dla piekarzy i pracowników magazynów zbożowych.
Częste spożywanie produktów przemiału ziarna z pozostałościami po wołku zbożowym zawierających chitynę z pancerzy chrząszczy może być przyczyną różnych stanów zapalnych i zaburzeń jelitowych.
O szkodliwości wołka zbożowego może świadczyć fakt, iż jeszcze w latach 70. XX wieku znajdował się na krajowej liście szkodników kwarantannowych.
Autorem artykułu jest konsultant Grupy CARSEKT
Dr inż. Paweł Olejarski dowiedz się więcej

Firma Carsekt Sp. z o.o. jest liderem w Polsce w dziedzinie zwalczania szkodników drewna (ksylofagów).

korniki, dezynsekcja, fumigacja gazowa, ispm 15 dezynsekcja, korniki, saurus, fumigacja gazowa, ispm 15 dezynsekcja, fumigacja gazowa, ispm 15

Jako jedyni w kraju opracowaliśmy i wdrożyliśmy metody pozwalające zwalczać ksylofagi w ciągu całego roku, zarówno w elementach małokubaturowych jak i w całych budynkach wolnostojących.
Zobacz zdjęcia: Dezynsekcja Gazowa

Dezynsekcja termiczna, ISPM 15, Saurus Dezynsekcja termiczna, ISPM 15, Saurus

W maju 2011 r. podpisaliśmy umowę z firmą Ameta Sp. z o.o. zajmującą się wdrażaniem ekologicznych technologii. Od tego momentu znalazła się w naszej ofercie EKOLOGICZNA dezynsekcja termiczna za pomocą mikrofalowego systemu SAURUS.
Zobacz zdjęcia: Dezynsekcja Termiczna Mikrofalami
Więcej informacji o systemie SAURUS: www.saurus.com.pl

Współpraca

mikrofale, szkodniki drewna
Ameta Sp. z o.o.
EKOLOGICZNE TECHNOLOGIE
innowacyjne rozwiązania w DDD

partnerzy firmy CARSEKT
Konsultacje Entomologiczne
prof. dr hab. Stanisław Ignatowicz

partnerzy firmy CARSEKT
PSMB
Polskie Stowarzyszenie Mykologów Budownictwa

partnerzy firmy CARSEKT
Hurtowania DDD

szkodniki drewna
Polska Akademia Nauk

Porozmawiaj z konsultantem